Duurzame businessmodellen.nl
Deel 1 van het leerpad > Leerstap 1: Inleiding

Leerstap 1 – Inleiding

Inleiding en hoofdstuk 1

Circulair handelen betekent handelen in overeenstemming met de logica van de circulaire economie; dus zonder verspilling en afval. In deze video zie je dat de circulaire economie tegenover het huidige model van de lineaire economie staat. In de lineaire economie worden producten na afloop van de levensduur afgedankt en vervangen door andere, nieuwere producten. Om circulair te kunnen handelen is een nieuwe manier van denken en doen (= gedrag) nodig én nieuwe businessmodellen. De vraag is of mensen in staat zijn om tot het gewenste andere gedrag te komen, want dat is een noodzakelijke voorwaarde om met duurzame businessmodellen te kunnen werken.

Waardecreatie
Duurzame businessmodellen gaan ervan uit dat organisaties samen aan meerdere waarden tegelijk werken: op financieel, sociaal én ecologisch gebied. Het uitgangspunt in de huidige lineaire businessmodellen is dat iedere organisatie voor zichzelf werkt aan het creëren van alleen financiële waarde. 

Duurzaam ondernemen en daarmee ook duurzame businessmodellen draaien om waardecreatie. Waardecreatie wordt gevormd door:

  • efficiency
  • effectiviteit
  • kwaliteit


De combinatie van deze drie bepaalt de kerncompetenties van de organisatie. Als een organisatie bijvoorbeeld heel efficiënt werkt, kan het kapitaliseren van deze kerncompetentie leiden tot concurrentievoordeel op de markt in de vorm van lage prijzen. Supermarktketens als Aldi en Lidl werken bijvoorbeeld op deze manier. De effectiviteit en kwaliteit staan dan ten dienste van de efficiency. De drie genoemde aspecten (efficiency, effectiviteit en kwaliteit) hebben dus meerdere functies. Het zijn tegelijkertijd: kerncompetenties.

 

Kerncompetenties
Een kerncompetentie is de oorsprong van het concurrentievoordeel van een organisatie. Het is de combinatie van specifieke kennis en vaardigheden die kenmerkend is voor een organisatie en die niet eenvoudig gekopieerd kan worden door andere organisaties. Zo zal efficiency voor discounters een kerncompetentie vormen.

Waardeproposities
Met een waardepropositie wordt vastgesteld wat de toegevoegde waarde is die de organisatie op de markt heeft. Hier gaat het erom wat een kerncompetentie op de markt waard is. Indien de laagste prijs niet meer het allerbelangrijkste is voor een consument, zal er bij de discounters dus iets moeten gebeuren. Dat gebeurt ook bij de discountsupermarkten. De waardepropositie van Lidl blijft efficiency (en daarmee lage prijzen), maar Lidl schuift ook op richting effectiviteit (sterk in groente en fruit), want hiervoor komen consumenten nog apart naar de winkel.

 

Stuurvariabelen
Door op de drie aspecten (efficiency, effectiviteit en kwaliteit) te sturen kan de organisatie in de gewenste richting manoeuvreren. Sturen betekent dat men gericht instrumenten inzet om efficiënter of effectiever te worden. De kerncompetenties, waardeproposities en stuurvariabelen bepalen voor een groot deel het businessmodel van de organisatie.

 

Duurzaamheid als waardepropositie
In een duurzaam businessmodel zijn dezelfde drie punten (kerncompetenties, waardeproposities en stuurvariabelen) van belang, maar wordt in de waardepropositie gekozen voor duurzaamheid. In deze video zie je een concreet voorbeeld van sturen op efficiency, effectiviteit en kwaliteit vanuit een duurzaam perspectief. Men switcht hierin tussen waarde in de zin van Profit (financiële waarde), Planet (ecologische waarde) en People (waarde in de zin van het welzijn van mensen nu en in de toekomst).

Studiewijzer

Bestudeer eerst de begrippen bij de 'Inleiding' van het boek met behulp van de begrippentrainer. Lees daarna de 'Inleiding' van het boek en train nu de begrippen opnieuw. Dit helpt je de tekst beter te begrijpen.

Groei begrensd door hulpbronnen

In de klassieke economie is groei belangrijk voor meer welvaart, maar ook in die tijd gaven klassieke economen al aan dat de lineaire groei wordt begrensd door natuurlijke hulpbronnen. De circulaire economie kan worden gezien als een methode om de economie zo te organiseren dat deze opereert binnen de grenzen van de aarde.

Waardebehoud
Deze circulaire economie ontstaat echter niet zomaar uit marktwerking. Voor een circulaire economie is een verandering in het denken en doen nodig. De omslag in het denken is dat productie draait om langetermijngebruik met een minimum aan verspilling. Producten moeten zo ontworpen worden dat ze steeds weer hergebruikt kunnen worden, ongeacht de prijs die men wil betalen voor vervuiling. Het lineaire efficiencybegrip van zo veel mogelijk output per input wordt vervangen door een ander efficiencybegrip: het zodanig op elkaar afstemmen van input en output dat de output ook weer input levert. De organisaties in de keten moeten dit samen zo organiseren dat er een circulair productiesysteem ontstaat gericht op waardebehoud. Hierover geeft deze video over het materialenpaspoort uit kader 1.1 in het boek meer informatie.

Intensieve samenwerking
De organisaties in de keten moeten intensief met elkaar samenwerken in het organiseren van kringlopen om te komen tot waardebehoud en waardecreatie. Daarnaast geldt dat de functionaliteit van producten, materialen en grondstoffen belangrijker is dan het eigendom hiervan. Het organiseren van kringlopen en het belang van functionaliteit betekent dat het samen organiseren van een duurzame cyclus belangrijker wordt dan het doorgeven van te bewerken grondstoffen en producten van de ene schakel naar de andere.

In deze video zie je dat hier nieuwe duurzame businessmodellen ontstaan.
Deze duurzame businessmodellen zijn:

  • circulair (er wordt gewerkt vanuit een cyclus en niet vanuit een keten)
  • cascaderend (de activiteiten in de waardecyclus worden gestapeld)
  • coöperatief  (het organiseren van samenwerking)

Studiewijzer

Bestudeer eerst de begrippen van hoofdstuk 1 met behulp van de begrippentrainer. Lees daarna hoofdstuk 1 ‘Circulair handelen’ van het boek en train nu de begrippen opnieuw. Dit helpt je de tekst beter te begrijpen.

Tip: deze website werkt wel op systemen met een smal scherm zoals een smartphone, maar je kunt hem beter gebruiken op een computer of tablet.

Hint: this website does work on a smartphone screen, but we recommend that you use a computer or tablet.