Duurzame businessmodellen.nl
Deel 1 van het leerpad > Leerstap 7: Leren waarnemen

Leerstap 7 – Leren waarnemen

Hoofdstuk 5

Zoals je in leerstap 6 al hebt gelezen, is waarnemen een belangrijke vaardigheid in het werken met duurzame businessmodellen. Waarnemen lijkt zo gemakkelijk: je kijkt en doet vervolgens verslag van hetgeen je hebt gezien.  Maar waarnemen in een wereld die continu in beweging is, blijft een uitdaging: wil je naar de beweging kijken, dan loop je het risico dat je, net als in een bewogen foto, alleen de bewegingen nog ziet en de huidige realiteit niet scherp in beeld gebracht is. Kijk je echter met een scherp beeld naar de huidige realiteit, dan loop je het risico dat je de bewegingen van de ontwikkelingen niet ziet en te laat bent om erop in te spelen.

 

Principes

Om dit dilemma op te lossen kun je bij het waarnemen een aantal belangrijke principes gebruiken:

  1. Je moet weten door welke bril je zaken bekijkt (dit noemen we perspectief). Deze video van MINDF*CK laat zien dat jouw perspectief bepaalt wat je ziet. En hierbij geldt de regel: ‘Als je het eenmaal ziet, lukt het je niet meer om het niet te zien.’
  2. Je moet weten waar je goed in bent. Het feit dat je ergens goed in bent, beïnvloedt echter direct de bril waardoor je kijkt (het perspectief). Zo is Energie Beheer Nederland (EBN) goed in energie winnen en verdelen. En dus kijken ze in deze video vooral vanuit dat standpunt naar de CO2-uitstoot. Zo zorgt datgene waar je goed in bent dus voor een smalle blik vanuit het eigen perspectief. Vandaar dat er een derde principe van belang is.
  3. Zelforganisatie: hoe meer mensen de ogen, de oren en het brein van een organisatie worden, hoe groter de kans wordt dat de organisatie kleine signalen oppikt die mogelijke veranderingen in de omgeving aankondigen. Het principe van zelforganisatie, bijvoorbeeld in de gemeente Amsterdam, wordt in deze video verder uitgelegd.

 

Veranderend perspectief

De waarde van deze drie principes is dat de leiding van een organisatie zich gaat realiseren dat ze moet meebewegen en dat ze dat vanuit een duidelijk perspectief mag doen, maar dat ze ook leert switchen naar andere perspectieven. Zo weten heel weinig organisaties welke waarde ze hier en nu creëren. Op financieel vlak (Profit) vaak nog wel, maar wat is de waarde op het gebied van Planet en People? En vanuit welk perspectief wordt dan gekeken? Als men op winst gericht is, ziet men overal winstkansen, maar is dat hetgeen wat waarde aan de maatschappij toevoegt?

 

George Parker

George Parker is al 40 jaar bezig met veranderend perspectief, hij stelt zich in deze video aan je voor. Hij is vooral geïnteresseerd in wat er in het waarnemen gebeurt als je het perspectief gaat veranderen. Een ander perspectief geeft totaal andere benaderingen, zoals een organisatie als een trein voorstellen of als een aantal rally auto’s in zwaar terrein. Een ander perspectief zorgt er ook voor dat het waardebegrip kan veranderen, zoals hij aan het eind van de video laat zien.

 

Duurzaam businessmodel

Binnen het duurzaam businessmodel kun je vanuit verschillende perspectieven gaan waarnemen: dat van identiteit, dat van input en activiteiten en dat van resultaten. Vanuit deze aspecten ben je steeds op andere zaken gericht en dus zie je ook steeds iets anders. Kijk je vanuit de resultaten, dan heb je vooral interesse voor wat de activiteiten opleveren. Kijk je naar de activiteiten, dan zie je vooral de plannen die gemaakt moeten worden om zaken in gang te zetten. Maar in een duurzaam businessmodel is het belangrijkste perspectief de brede maatschappelijke betekenis die de organisatie heeft. 

Vanuit die betekenis kijk je vanuit identiteit naar activiteiten en resultaten. Betekenis zit niet in de activiteiten en resultaten, maar in (de betekenis van) de bijdrage die wordt geleverd aan de identiteit.

Studiewijzer

Doe eerst de begrippentrainer van hoofdstuk 5 op de website, bestudeer daarna hoofdstuk 5 uit het boek en doe vervolgens weer de begrippentrainer. Dit helpt je de tekst beter te begrijpen.

Tip: deze website werkt wel op systemen met een smal scherm zoals een smartphone, maar je kunt hem beter gebruiken op een computer of tablet.

Hint: this website does work on a smartphone screen, but we recommend that you use a computer or tablet.